اختلال دوقطبی یا شیدایی نوعی اختلال خلقی است که باعث نوسانات شدید در خلق وخوی می شود. این نوسانات نه تنها روی خلق وخوی فرد بلکه روی فکر، رفتار و عملکرد فرد تأثیر می گذارد. این اختلال روانی اکثراً در اواخر سن بلوغ و شروع جوانی خودش را نشان می دهد که با استفاده از روش های مختلفی از جمله درمان روانپزشکی، روانشناختی و همچنین نوروفیدبک قابل درمان است. اما سوال اینجاست که نوروفیدبک می تواند به بهبود اختلال دو قطبیعی کمک کند؟ آیا درمان قطعی دوقطبی با نوروفیدبک امکان پذیر است؟ به منظور آشنایی بیشتر با اثرات درمان اختلال دوقطبی با نوروفیدبک تا انتهای این مقاله همراه ما باشید.
اختلال دو قطبی چیست؟
پیش از آشنایی با تاثیرات نوروفیدبک در درمان اختلال دو قطبی، بهتر است بدانید که این اختلال روانی چیست و چه علائمی دارد. به طورکلی، اختلال دوقطبی یک اختلال مغزی است که باعث تغییراتی در خلق و خو، انرژی و توانایی عملکرد فرد می شود. این اختلال می تواند در فرد دو خلق و خوی متفاوت ایجاد نماید، لذا این بیماری به صورت دورهای به دو شکل افسردگی و شیدایی است. یعنی فرد در طول زندگی خود تجربه این را دارد که دوره هایی حداقل یک هفته در فاز افسردگی و یا بالعکس در فاز شیدایی به سر برد.
اختلال دو قطبی به چه علت ایجاد می شود؟
علت اصلی اختلال دو قطبی معمولا ریشه ژنتیکی دارد و در برخی موارد به دلیل اختلالات فیزیکی در مغز، فرد دچار آن می شود. اختلال دوقطبی معمولاً در خانواده هایی دیده می شود که یکی از بستگان نزدیک به اختلال دوقطبی یا افسردگی مبتلا است. همچنین، عوامل محیطی مانند استرس، اختلال در خواب و مواد مخدر و الکل ممکن است باعث ایجاد تغییر خلقی در افراد آسیب پذیر شود. اگرچه دلایل اختلال دوقطبی در مغز نامشخص است، اما اعتقاد بر این است که عدم تعادل مواد شیمیایی مغز منجر به این اختلال در فعالیت مغز می شود.
نشانه و علائم دو قطبی
همان طور که اشاره شد، افراد مبتلا به اختلال دو قطبی دو خلق و خوی متفاوت افسردگی و سپس، شیدایی را تجربه می کنند. در خلق افسرده، بیمار انگیزه های خود را از دست داده و احساس ناتوانی می کند. همچنین در انجام فعالیت های روزمره او اختلال ایجاده شده و میل جنسی در این افراد کاهش پیدا می کند. برخلاف مرحله افسردگی، فرد در مرحله شیدایی بسیار پر انرژی است و فعالیت های متعددی را در زمان محدود تجربه می کند، بدین معنا که کاری به اتمام نرسیده به سراغ فعالیت دیگری می رود. در ادامه علائم هر دوره افسردگی و شیدایی را بررسی کرده و به درمان اختلال دوقطبی با نوروفیدبک خواهیم پرداخت.
علائم دوره شیدایی
فاز شیدایی دورهای حداقل یک هفته ای است که در آن فرد در اکثر روزها بسیار پرخاشگر یا تحریکپذیر است، انرژی بیشتری نسبت به معمول دارد و حداقل سه مورد از تغییرات زیر را در رفتار خود تجربه می کند:
- کاهش نیاز به خواب (به عنوان مثال، احساس انرژی با وجود خواب بسیار کمتر از حد معمول).
- افزایش گفتار یا تندگویی
- افکار مسابقه ای غیرقابل کنترل با دیگران
- تغییر سریع ایده ها یا موضوعات هنگام صحبت کردن
- حواس پرتی
- افزایش فعالیت (به عنوان مثال، بی قراری، کار بر روی چندین پروژه به طور همزمان)
- افزایش رفتار مخاطره آمیز (مانند رانندگی بی احتیاطی، ولگردی و خرج کردن)
این رفتارها باید نشان دهنده تغییری نسبت به رفتار معمول فرد باشد و برای دوستان و خانواده واضح باشد. علائم باید آنقدر شدید باشد که باعث اختلال در کار، خانواده یا فعالیت ها و مسئولیت های اجتماعی شود. برخی از افرادی که دورههای شیدایی را تجربه میکنند، تفکر آشفته، باورهای نادرست و/یا توهماتی را نیز تجربه میکنند که به عنوان ویژگیهای روانپریشی شناخته میشوند.
علائم دوره افسردگی
یک دوره افسردگی اساسی یک دوره حداقل دو هفته ای است که در آن فرد حداقل سه تا پنج مورد از علائم زیر را دارد:
- غمگینی یا ناامیدی شدید
- از دست دادن علاقه به فعالیت هایی که فرد زمانی از آن لذت می برد
- احساس بی ارزشی یا گناه
- خستگی
- افزایش یا کاهش خواب
- افزایش یا کاهش اشتها
- بی قراری (مثلاً قدم زدن) یا کندی گفتار یا حرکت
- مشکل در تمرکز
- افکار مکرر مرگ یا خودکشی
توجه داشته باشید که تغییر در خلق و خو در تمام انسان ها در شرایط استرس زا و در کوتاه مدت طبیعی است. بنابراین، ممکن است شما علائم ذکر شده در بالا را در خود یا اطرافیانتان مشاهده کنید، اما وجود یک یا دو نشانه برای کوتاه مدت به معنای وجود این اختلال نیست. در نتیجه در صورت طولانی شدن این تغییرات رفتاری و خلقی به روانشناس یا روانپزشک مراجعه نمایید.
درمان اختلال دوقطبی با نوروفیدبک
از متداول ترین روش های درمان این اختلال دارو درمانی و تجویز داروهای ضد اضطراب، ضد افسردگی و روان پریش است. اما در چند دهه گذشته روش درمانی نوینی به نام فوروفیدبک مطرح شده است که در حال حاضر اثرات درمانی آن اثبات شده است.
عملکرد نوروفیدبک مانند یک آینه برای مغز بوده به این صورت که ایرادات خود را میبیند و به تدریج آن را درمان میکند. نوروفیدبک درمانی فوایدی زیادی دارد که برخی از مهمترین آن درمان اختلالات دوقطبی، درمان استرس و افسردگی است. لذا افرادی که دچار اختلالات دوقطبی هستند میتوانند با این روش درمانی نوین بهتدریج بهبود یابند.
به طور کلی، نوروفیدبک نوعی بیوفیدبک است که با اندازه گیری امواج مغزی و آموزش همزمان به بهبود الگوهای مغزی سالم تر کمک می کند. نوروفیدبک انواع مختلفی شامل نوروفیدبک کلاسیک، نوروفیدبک ILF و نوروفیدبک لورتا دارد.
اثرات نوروفیدبک برای درمان دوقطبی
نوروفیدبک میتواند برای افرادی که از دوقطبی رنج میبرند مفید باشد، زیرا نوروفیدبک به مغز کمک میکند تا کنترل عاطفی بیشتری داشته باشد و به خلق و خوی بهتر و باثباتتر کمک میکند. در نتیجه احساس افسردگی و اضطراب را کاهش میدهد. افرادی که مبتلا به دوقطبی تشخیص داده می شوند، اغلب دارای مشکلات سلامت روانی از جمله اختلالات اضطرابی، اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) و حتی نقص توجه و بیش فعالی (ADHD) هستند که نوروفیدبک می تواند به اصلاح همه آنها نیز کمک کند. نوروفیدبک برای کاهش نیاز به داروهای مختلف شناخته شده است و عملکرد مغز با گذشت زمان بهبود یافته، به طری که فرد مبتلا به دوقطبی می تواند زندگی عادی تری داشته باشد.
بیشتر بخوانید: درمان بیش فعالی با نوروفیدبک
کلام آخر
اختلال دو قطبی یکی از یا شیدایی نوعی اختلال خلقی است که فرد مبتلا نوسانات خلقی متغییری را در دو فاز افسردگی و شیدایی تجربه می کند. علائم این اختلال اکثرا با داروهای ضد افسردگی و ضد اضطراب قابل کنترل است. امال در حال حاضر روش نوین نوروفیدبک با تغییر الگوی مغزی می تواند به درمان و کنترل علائم این بیماری کمک کند. البته درمان اختلال دوقطبی با نوروفیدبک بسته به شرایط بیمار و تشخیص پزشک قابل انجام است و به دلیل گستردگی این درمان بهتر است زیر نظر روانشناس یا متخصص اعصاب و روان انجام شود.
