خوابگردی در کودکان یکی از مشکلات شایع دوران کودکی است که والدین را نگران میکند. اگر گاهی فرزندتان را در خانه قدمزن و گیج بعد از خواب میبینید، نگران نباشید، این مسئله غیر معمول نیست. راه رفتن در خواب میتواند از رفتارهای ساده و بیخطر تا اعمال پرخطر متفاوت باشد و معمولا کودک بعد از بیدار شدن چیزی از آن به خاطر نمیآورد. در این مقاله، به علائم، علل و روشهای ایمن مدیریت خوابگردی در کودکان پرداختهایم تا والدین بتوانند فرزندشان را با آرامش و ایمنی همراهی کنند.
اختلال خواب گردی و علائم آن
خوابگردی در کودکان چیست؟
خوابگردی یا Somnambulism رفتاری است که کودک تا حدی از خواب بیدار شده اما هنوز در حالت خواب است و در اطراف قدم میزند. حدود یک سوم کودکان در دوران کودکی تجربه راه رفتن در خواب را دارند. این رفتار معمولا در سنین ۴ تا ۸ سالگی شایع است و با افزایش سن به تدریج کاهش مییابد.
خوابگردی در کودکان سالم رخ میدهد و بیشتر به مشکلات عاطفی یا روانی ربطی ندارد، اما رعایت نکات ایمنی در منزل ضروری است. همچنین برای درمان مشکلات کودکان میتوانید به روانشناس کودکان و نوجوانان مراجعه کنید.
علائم و نشانههای خوابگردی در کودکان
کودکان خوابگرد ممکن است علائم زیر را نشان دهند:
- بلند شدن ناگهانی از رختخواب و قدم زدن در اتاق یا خانه
- تمایل به حرکت به سمت نور یا والدین
- انجام کارهای ساده مانند مرتب کردن یا تعویض لباس
- رفتارهای غیر معمول مانند باز کردن کمد یا ادرار در مکانهای نامناسب
- چشمان باز با نگاه خالی و گیج
- گفتار نامفهوم و گاهی آشفته
- بیحافظگی کامل نسبت به اتفاقات صبح روز بعد
نکته: حتی کودکان خردسال ممکن است تنها در اطراف تخت خود پرسه بزنند، در حالی که کودکان بزرگتر میتوانند خانه را بگردند یا کارهای خطرناک انجام دهند.
مراحل خواب و زمان وقوع خوابگردی در کودکان
خواب شامل پنج مرحله اصلی است: مراحل ۱، ۲، ۳، ۴ و REM (حرکت سریع چشم).
راه رفتن در خواب بیشتر در مراحل ۳ و ۴ خواب عمیق اتفاق میافتد، زمانی که کودک را بیدار کردن بسیار سخت است.
- کودکان معمولا در ۱ تا ۲ ساعت اول بعد از خواب شبانه خوابگردی میکنند
- مدت زمان راه رفتن در خواب از چند ثانیه تا ۳۰ دقیقه متغیر است
- بعد از بیدار شدن، کودک ممکن است حس گیجی و سردرگمی داشته باشد
علل خوابگردی در کودکان
راه رفتن در خواب در کودکان شایعتر از بزرگسالان است و اغلب با افزایش سن کاهش مییابد.
علل اصلی خوابگردی
راه رفتن در خواب معمولا ناشی از ترکیبی از عوامل ژنتیکی، محیطی و جسمی است که باعث اختلال در چرخه خواب عمیق کودک میشوند.
- ژنتیک: اگر والدین در کودکی خوابگرد بودهاند، احتمال آن در فرزندان بیشتر است
- کمبود خواب یا خستگی شدید
- برنامه نامنظم خواب
- تب یا بیماریهای حاد
- استرسو فشارهای روحی
- برخی داروها که روی سیستم عصبی اثر میگذارند
توجه: خوابگردی به ندرت ناشی از مشکلات پزشکی یا روانی جدی است، اما در صورت تکرار شدید باید بررسی شود.
درمان خوابگردی کودکان با دکتر امام
برای درمان و مدیریت مشکلات خوابگردی کودکان، میتوانید با خانم زهرا امام در ارتباط باشید و از مشاوره تخصصی ایشان بهرهمند شوید. برای دریافت راهنماییهای کاربردی و برنامههای ایمن خواب، همین امروز اقدام کنید و آرامش و امنیت فرزندتان را تضمین کنید. با مشاوره فردی، راهکارهای اختصاصی متناسب با سن و شرایط فرزندتان دریافت میکنید و میتوانید خواب شبانه آرامتری را تجربه کنید. همین حالا تماس بگیرید و قدم اول برای پایان دادن به نگرانیهای شبانه فرزندتان را بردارید.
روشهای ایمن برای مدیریت خوابگردی در کودکان
۱. ایمنسازی محیط خانه
- دربها و پنجرهها را قفل کنید
- مسیرهای رفت و آمد را از اشیای خطرناک خالی کنید
- وسایل برقی و اجسام تیز را از دسترس کودک دور نگه دارید
۲. ایجاد برنامه خواب منظم
- ساعت خواب ثابت و محیط آرام و تاریک
- روتین شبانه آرامشبخش مثل داستان کوتاه یا موسیقی ملایم
۳. کاهش استرس و فعالیت ذهنی
- از بازیهای پرهیجان و صفحه نمایش قبل از خواب اجتناب کنید
- تمرین تنفس آرام یا مدیتیشن کودکانه قبل از خواب
۴. نظارت و هدایت آرام
- کودک را به آرامی به رختخواب بازگردانید
- هرگز کودک را ناگهانی بیدار نکنید تا ترس و اضطراب ایجاد نشود
۵. مشاوره پزشکی
در صورت تکرار مداوم، رفتارهای خطرناک یا همراه با سایر اختلالات خواب، با پزشک متخصص مشورت کنید
نکات طلایی برای والدین
در ادامه چند نکته مهم برای کنترل اوضاع برای والدین گفته شده است:
- بیشتر کودکان با افزایش سن خوابگردی را ترک میکنند
- صبر، آرامش و رعایت نکات ایمنی مهمترین ابزار والدین است
- ثبت رفتار خوابگردی و زمان وقوع آن میتواند به پزشک در تشخیص کمک کند
بیشتر بخوانید : تربیت جنسی کودکان
تجربه والدین از خوابگردی کودکان
بسیاری از والدین تجربه کردهاند که کودکشان چند شب در هفته راه میرود و بعد خودبهخود متوقف میشود. ثبت زمان وقوع خوابگردی و رفتارهای کودک به شما و پزشک کمک میکند تا الگوی دقیق خواب شناسایی شود. صبر و آرامش والدین نقش کلیدی در کاهش اضطراب کودک دارد.
سوالات متداول والدین درباره خوابگردی کودکان
ج: معمولا خیر، مگر دسترسی به محیط خطرناک داشته باشد.
ج: بیشتر کودکان با رشد این رفتار را ترک میکنند.
ج: اگر خوابگردی شدید، خطرناک یا همراه با اختلالات دیگر باشد.
ج: بله، خستگی زیاد یکی از عوامل شایع است.
ج: بله، اگر والدین خوابگرد بودند احتمال افزایش مییابد.
ج: بله، تغییرات محیطی یا فشار روحی ممکن است باعث آن شود.
ج: بله، برخی کودکان حین خوابگردی صحبت یا کارهای ساده انجام میدهند.
ج: بله، برخی داروها که سیستم عصبی را تحت تاثیر قرار میدهند، ممکن است موثر باشند.
ج: آرام کودک را به رختخواب هدایت کنید و ناگهانی بیدارش نکنید.
ج: معمولا خیر، مگر اینکه باعث کمخوابی مزمن شود.
ج: با برنامه خواب منظم، کاهش استرس و محیط امن تا حدی قابل کنترل است.
نتیجهگیری
خوابگردی در کودکان معمولا گذرا و بیخطر است. با رعایت ایمنی محیط، برنامه خواب منظم و مدیریت استرس، میتوان خطرات ناشی از خوابگردی را کاهش داد و کودک را در طول این دوره با آرامش و امنیت همراهی کرد.
