اختلالات ارتباطی بر نحوه دریافت، ارسال، پردازش و درک مفاهیم توسط فرد تاثیر میگذارد. این اختلالات می توانند مهارت های گفتاری و زبانی را تضعیف و یا توانایی شنیدن و فهمیدن پیام ها را به اختلال بیندازد.
اختلال ارتباطی چیست؟
اختلالات ارتباط به تاخیر در فراگیری زبان و اختلالات جدی در زبان و تکلم را میگویند. یک اختلال رشدی یا اکتسابی در مهارت برقراری ارتباط با دیگران مانند گفتار، زبان یا شنوایی است و روابط روزمره فرد را دچار اختلال می کند و قابل تشخیص و درمان است.
علل اختلال ارتباطی
اختلالات ارتباطی دلایل مختلفی دارد. این اختلالات ممکنه از ابتدای زندگی وجود داشته باشد یا به دلیل حوادث مختلف به وجود آید.
در اینجا مواردی از اختلالات ارتباطی گفته میشود:
- از دست دادن شنوایی
- آسیب مغزی
- شکاف لب یا کام
- سوء مصرف مواد مخدر
- اختلال طیف اوتیسم
- اختلال عصبی یا عاطفی
- سکته و فلج مغزی
- تومورهای مغز در قسمت مرتبط به مغز
- آسیب تارهای صوتی
- ناتوانیهای ذهنی
- وجود اختلالات یادگیری
انواع اختلالات ارتباطی
- اختلال ارتباط اجتماعی (عملی)
- اختلال زبان
- اختلال گفتار-صدا
- اختلال کلامی از دوران کودکی
- اختلال ارتباط نامشخص
اختلال ارتباط اجتماعی(عملی)
اختلالات ارتباط کلامی و غیر کلامی است که باعث بروز مشکل در تعاملات اجتماعی میشود.
اختلال زبان
اختلالات زبانی که مجموعه ای از مشکلات در یادگیری و استفاده از زبان گفتاری، نوشتاری یا اشاره است و تولید محتوای اشاره شده در قسمت پایین برای افراد مشکل است:
- نحو
- مفاهیم
- آواشناسی یا واجشناسی
- تکواژشناسی یا صرف یا ساخت واژه
- کاربرد شناسی
اختلال گفتار(صدا)
اختلال گفتاری برای بیان روان کلمات و گفتار مشکل ایجاد میکند. در ایجاد ارتباط موثر با دیگران اختلال ایجاد میکند.
و تاثیر منفی در عملکرد اجتماعی، تحصیلی یا کاری دارد.
اختلال در روانی کلام از دوران کودکی
این اختلال با نام لکنت شناخته میشود و گفتار کودک را از لحاظ روانی تحت تاثیر قرار میدهد.
علائم لکنت عبارتند از:
- گفتار منقطع (معروف به بلوک های گفتاری)
- طولانی شدن صداها
- تکرار صداها و هجاها
این اختلال ارتباطات کودک را محدود و او را مضطرب میکند.
اختلال ارتباط نامشخص
این اختلال به طور کامل در یک دسته اختلال قرار نمیگیرد و به طور دقیق با یک معیار تشخیصی مطابقت ندارد.
عوارض اختلال ارتباطی
اختلالات ارتباطی مشکلات روانی متعددی برای فرد به همراه دارد و علاوه بر سلامت روانی در کیفیت زندگی نیز تاثیر دارد.
از جمله این موارد:
اضطراب
اضطراب اجتماعی: موجب مضطرب شدن فرد در موقعیت های اجتماعی میشود و در ارتباطات آن ها اختلال ایجاد میکند.
ترس از صحبت در جمع: در جمع کمتر فعالیت دارند به دلیل اینکه نگران قضاوت دیگران هستند.
افسردگی
احساس انزوا: ناتوانی در برقراری ارتباط مؤثر منجر به احساس تنهایی و انزوا شده که یکی از عوامل افسردگی است.
احساس ناکامی: ناکامی در ارتباطات منجر به کاهش اعتماد به نفس میشود.
اعتماد به نفس پایین
سرزنش کردن خود: افراد خود را به خاطر ناتوانی در ارتباط مؤثر سرزنش میکنند که منجر به کاهش اعتماد به نفس و خودباوری میشود.
ترس از قضاوت: احساس ناامنی به دلیل ترس از قضاوت کردن دیگران را دارند.
مشکلات رفتاری
عصبانیت و پرخاشگری: ناتوانی در بیان احساسات و نیازها باعث عصبانیت و رفتارهای پرخاشگرانه میشود.
اجتناب از تعاملات اجتماعی: افراد ممکن است در تعاملات اجتماعی شرکت نکنند چون میخواهد از موقعیت استرس زا دور باشند.
مشکلات تحصیلی و حرفهای
افت تحصیلی: مشکلات ارتباطی می تواند تاثیر منفی بر عملکرد تحصیلی داشته باشد و به دلیل اختلال ارتباطی با معلمان و شاگردان ایجاد می شود.
موانع شغلی: نداشتن توانایی کافی در ارتباط موثر در محیط کار مانع از پیشرفت شغلی فرد میشود.
مشکلات روابط بینفردی
تعارضات خانوادگی: مشکلات در ارتباطات منجر به سوء تفاهم و بحث های خانوادگی میشود.
روابط دوستی ضعیف: همچنین در روابط احساسی و دوستی اختلال ایجاد میکند زیرا توانایی بیان درست احساسات و افکار وجود ندارد.
درمان اختلال ارتباطی
درمان روانشناختی اختلالات ارتباطی شامل روشها و تکنیکهای مختلفی است که با هدف بهبود مهارتهای ارتباطی، کاهش اضطراب و استرس مرتبط با ارتباطات و تقویت اعتماد به نفس فرد انجام میشود.
یک یاز روش های متداول برای رفع اختلال ارتباطی گفتار درمانی است و نوع درمان به شدت اختلال بستگی دارد.
کودکان بهتر است از سنین پایین درمان را شروع کنند و پزشک می تواند در ایجاد نقاط قوت کمک کند
روانپزشک متخصص به بیماران اجازه میدهد مهارت های خود را در یک محیط امن امتحان کنند و خانواده میتواند مشوق خوبی در این زمینه باشد.
نتیجه گیری
روش های مختلفی برای پیشگیری و درمان اختلالات ارتباطی در سنین مختلف وجود دارد. نادیده گرفتن عوامل خطر شناخته شده در این اختلال به مرور موجب آسیب رساندن به مغز و منزوی شدن فرد میشود. همچنین می تواند موجب بروز سکته مغزی شود. بنابراین زمانی مشکلات ارتباطی در فردی مشهود است بهتر است به پزشک مربوط در این زمینه مراجعه کند. پزشک با انجام بررسی های همه جانبه برنامه ریزی در جهت رفع این مشکل انجام داده و تا زمان بهبودی کامل ادامه مییابد.
